Về Quảng Trị: Chạm vào mạch nguồn khát vọng hòa bình bên hai dòng sông

Hành trình tìm về dòng Bến Hải và Thạch Hãn tại Quảng Trị không chỉ là chuyến du lịch về nguồn, mà còn là cách chúng ta chạm vào khát vọng hòa bình sâu sắc.

Quảng Trị, vùng đất từng được mệnh danh là “đất lửa”, nơi mỗi tấc đất, nhành cây đều thấm đẫm máu xương của bao thế hệ. Nhưng hôm nay, nỗi đau chia cắt năm xưa đang dần được xoa dịu, nhường chỗ cho sự hồi sinh mạnh mẽ, nơi những dòng sông lịch sử trở thành cầu nối giữa quá khứ bi tráng và tương lai rạng rỡ.

Bến Hải và Cầu Hiền Lương: Từ giới tuyến chia cắt đến biểu tượng hòa hợp

Nhắc đến lịch sử hòa bình của Việt Nam, không thể không nhắc đến sông Bến Hải và sông Thạch Hãn. Nếu như Hiệp định Geneva năm 1954 lấy sông Bến Hải (Vĩ tuyến 17) làm giới tuyến quân sự tạm thời, tạo nên một cuộc chia ly dài đằng đẵng, thì sông Thạch Hãn lại là nơi chứng kiến những cuộc trao trả tù binh sau Hiệp định Paris năm 1973.

Ngày nay, Khu Di tích quốc gia đặc biệt Đôi bờ Hiền Lương - Bến Hải đã thoát ly khỏi hình ảnh của những hàng rào thép gai hay những chiếc loa phóng thanh đối đầu. Thay vào đó là một không gian khoáng đạt, nơi tiếng cười của du khách hòa cùng tiếng gió. Hình ảnh cây cầu Hiền Lương với hai màu sơn xanh - vàng đặc trưng không còn là ranh giới, mà trở thành một “cuốn sách lịch sử mở”, kể cho thế hệ trẻ nghe về sự hy sinh và ý chí thống nhất.

Em Lê Quỳnh Trang, một học sinh tại Triệu Long, chia sẻ đầy xúc động: “Trước đây em chỉ biết đến nơi này qua sách vở, nhưng khi đứng ở cầu Hiền Lương, em mới cảm nhận rõ đây là một kho tàng lịch sử hào hùng của dân tộc”. Điều này cho thấy giá trị giáo dục truyền thống tại các “địa chỉ đỏ” luôn có sức lay động mạnh mẽ hơn bất kỳ bài giảng lý thuyết nào.

Để nâng tầm trải nghiệm và bảo tồn giá trị di sản, đầu năm 2026, Dự án tu bổ, tôn tạo Công viên Thống Nhất tại đây với tổng mức đầu tư 80 tỷ đồng đã hoàn thành. Việc nâng cấp Kỳ đài, cầu Hiền Lương và Nhà liên hợp cùng hệ thống hạ tầng hiện đại không chỉ làm đẹp cảnh quan mà còn chuyên nghiệp hóa công tác đón tiếp, phục vụ du khách.

Đặc biệt, Lễ hội “Thống nhất non sông” vào ngày ³⁰⁄₄ hằng năm đã trở thành điểm nhấn tâm linh và văn hóa, khẳng định khát vọng hòa bình bất diệt. Theo bà Lê Thị Tố Hoài, Trưởng Ban quản lý Khu Di tích, việc trùng tu toàn diện dự kiến sẽ tạo ra cú hích lớn về lượng khách trong các kỳ nghỉ lễ sắp tới.

Sông Thạch Hãn và Thành Cổ: Khúc tráng ca bất tử và lời nguyện cầu bình an

Nếu Bến Hải là biểu tượng của sự chia cắt và tái hợp, thì sông Thạch Hãn lại mang chiều sâu của sự tri ân. Xuôi về phía Nam, dòng sông này chảy qua Thành cổ Quảng Trị - nơi từng là “túi bom” khốc liệt trong mùa hè đỏ lửa năm 1972, nấm mồ chung của hàng ngàn chiến sĩ tuổi đôi mươi.

Giữa không gian trầm mặc, tiếng chuông thỉnh trong Thành cổ ngân vang như một nhịp cầu nối liền âm dương. Bà Nguyễn Thị Thanh (TP. Hồ Chí Minh) chia sẻ rằng mỗi khi tiếng chuông vang lên, không gian như lắng lại, gợi nhắc về những mất mát to lớn để đổi lấy độc lập hôm nay. Đó không đơn thuần là âm thanh nghi lễ, mà là lời nguyện cầu cho sự bình an và nhắc nhở hậu thế về giá trị của hòa bình.

Một trong những hoạt động chạm đến trái tim nhất chính là Chương trình “Đêm hoa đăng” vào ngày rằm hằng tháng. Khi màn đêm buông xuống, hàng ngàn ngọn nến lung linh được thả trôi trên dòng Thạch Hãn, biến mặt sông thành một dải ngân hà tưởng niệm. Trong khoảnh khắc ấy, những giọt nước mắt lặng lẽ rơi, những cái cúi đầu thành kính chính là lời tri ân sâu sắc nhất gửi đến những người lính đã nằm lại dưới đáy sông.

Cựu chiến binh Phan Minh Khuê nghẹn ngào khi tự tay thả hoa đăng cho đồng đội: “Hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng biết bao xương máu. Mong thế hệ trẻ luôn khắc ghi công ơn các Anh hùng liệt sĩ, nỗ lực học tập và xây dựng quê hương”.

Theo ông Lê Phương Bắc, Phó Chủ tịch UBND phường Quảng Trị, đêm hoa đăng không chỉ là hoạt động tâm linh mà đã trở thành sản phẩm du lịch về nguồn đặc trưng, thu hút lượng lớn khách thập phương, đặc biệt vào các ngày lễ lớn như ³⁰⁄₄, ²⁷⁄₇ và ²⁄₉.

Lời kết: Khi ký ức trở thành điểm tựa cho tương lai

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng những vết sẹo trên vùng đất Quảng Trị vẫn còn đó như một lời nhắc nhở. Việc chuyển hóa những nỗi đau thành các giá trị du lịch văn hóa, giáo dục là một hướng đi nhân văn, giúp “mạch nguồn” khát vọng hòa bình luôn chảy mãi.

Nhìn từ góc độ chuyên gia, sự hồi sinh của Bến Hải và Thạch Hãn không chỉ là câu chuyện về hạ tầng hay du lịch, mà là quá trình chữa lành vết thương chiến tranh thông qua sự thấu hiểu và lòng biết ơn. Hòa bình không phải là điều hiển nhiên, mà là một thành quả cần được gìn giữ và vun đắp mỗi ngày.

Bạn có tin rằng việc đối diện với những ký ức đau thương sẽ giúp chúng ta trân trọng hiện tại hơn? Hãy cùng chia sẻ cảm xúc của bạn hoặc lên kế hoạch cho một chuyến hành hương về với vùng đất lửa Quảng Trị để cảm nhận sâu sắc hơn giá trị của hai chữ “Hòa Bình”.